بسمه تعالی
این مطلب در دی ماه 87 به عنوان کار عملی درس زبان تخصصی در دوره تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد با عنوان Interviewing از سوی استاد دکتر شیوا پژوهش فر معرفی و توسط اینجانب ترجمه شدو برای اولین بار منتشر می شود. (استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلا مانع است)
مصاحبه Interviewing
"من از صحبت کردن درباره خودم متنفرم"
"من جرات صحبت کردن دارم اما تو زمانی می فهمی که با من مصاحبه کنی"
روزنامه نگاری به معنی کسب اطلاعات و سوال کردن یکی از بهترین راههای به دست آوردن آن است. این سوالات زیاد هستند.
یک روزنامه نگار می تواند از چند ابزار مختلف استفاده کند از جمله بریده جراید ، جستجو در ماخذ کتاب و یا آگهی اینترنتی و نمونه هایی از زمینه های مقالات و مطالب نشریات. این ممکن است که کافی باشد.
به هر حال برای دستیابی به همه اطلاعات ، یک روزنامه نگار ناگزیر است که داستان/ مطلب جالبی تهیه کند و به آن عمق و یا رنگ بدهد. این روش نسبت به مصاحبه با شخصی که درباره موضوع و سوالات قابل پرسش آگاهی دارد ، روش بهتری نیست.
منطق / حکمت روزنامه نگاری می گوید که مصاحبه جایگزین نمودن صحبت کردن با خبرنویسی نیست.
فرض (کاملا واقعی) بر این است که شرح شفاهی وقایع / مطلب نسبت به بسیاری از موضوعات مهم و مورد توجه ، بیان خیلی ساده ، شانس عرضه و نقل قول قابل استفاده و نیز مدارک نوشتاری مقبولتر است. اهمت مصاحبه ها را نمی توان در مطالب خبری مفید غلوآمیز یافت.
آماده سازی / تهیه / انجام مصاحبه:
بسیاری از مطالب و خبرها از چند نوع مصاحبه نشات می گیرد. به طور مثال گپ زدن با یک فرد ناشناس در یک جلسه دراز و یا با رییس اجرایی / مدیرعامل یک یک شرکت بزرگ. آمادگی داشتن برای مصاحبه شونده واجب و حیاتی است.
برخی از روزنامه نگارانی که مصاحبه می کنند ، با کم کردن زمان و یا فرصت ندادن برای آمادگی ، مصاحبه شوندگان را تحت فشار قرار می دهند. به طوری که موفقیت های عمومی روزنامه ها در حرفه و خواسته هایش منوط به گفتگوی یک گزارشگر است. به هر حال حتی در این موقعیت نیز شما به خبر مرتب شده ای نیاز دارید که روی میز گذاشته شده است. آنها چه کسانی هستند؟ آنها چه کاری می خواهند انجام دهند؟ شما حتما از انجام یک مصاحبه سرد و بی روح اجتناب کنید.
برخی روزنامه نگاران می گویند که آنها هرگز برای انجام یک مصاحبه آماده نمی شوند. آنها می گویند که مصاحبه به عنوان مکالمه و پرسیدن اولین پرسش است پس اجاره اجازه بدهید مسیر خودش را پیدا کند. آنها ادعا می کنند که پاسخهای مصاحبه شونده را به راحتی و با مکالمه روان جمع آوری کرده اند.
این امر بسیار پسندیده است اما می توان گفت که روزنامه نگار به تنهایی می تواند این کار را انجام دهد ولی مصاحبه شونده هم قادر است شکل و مسیر مصاحبه را به او دیکته و القا کند.
با این روش شما می توانید به اتاق خبر برگردید و با جوابهایی روبرو شوید که در آنها به تعدادی از سولات شما پاسخ داده نشده است و یا از آن بدتر مصاحبه ای را تهیه کنید که در آن گفتگوی مطلوب انجام ولی خارج از موضوع مصاحبه شده باشد.
هدف از مصاحبه:
همه مصاحبه ها به خاطر یک علت انتخاب می شوند. مصاحبه ها معمولا به خاطر اهمیت شخص ، مکان ، طرحی برای فروش ، یک فیلم ، کتاب ، عرضه یک محصول ، جنگ ، شورش و یا عللی که باعث جلب توجه مردم شوند انتخاب می شوند.
این عقیده درستی در ذهن شماست بدانید که قبل از رفتن به یک مصاحبه برای اینکه مصاحبه شوندگان بایستی بدانند که چیزی می خواهند به شما بگویند؟ و شاید چه چیزی هست که آنها نمی خواهند به شما بگویند؟
آن امر مهم است که به بدانیم دلایل انجام مصاحبه برای یک مصاحبه شونده شاید ممکن است که با دلایل شما برای درخواست مصاحبه با آنها منطبق نباشد. به طور مثال شما اهداف و انتظارات مختلفی دارید و این همیشه ممکن است که متقابلا با اهداف و انتظارات مصاحبه شونده سازگار نباشد.
ویلیام راندولف هارست از صاحبنظران رسانه ای آمریکا به طور خلاصه مشاهده کرد که: "همه خبرها چیزهایی هستند که شخصی بخواهد توصیف کند. بقیه تبلیغات هستند." (هاریس و اسپارک 5 :1998).
به طور عام می توان گفت که همه مصاحبه شونده ها یک موضوع( داستان) برای گفتن (یا فروختن) دارند در حالی که مصاحبه کننده ها می خواهند صفحات خبری را پر کنند و در نتیجه دوتایی با هم دیگر در آنچه که فیامتا روکو نویسنده برجسته سال (در قلوور49 ـ 2000) یو.کی پرس اوارد یک آیین و مقررات کاملی را برای استفاده دیگران تدوین کرد مورد توجه قرار می دهند.
روزنامه نگار به / خبر / رویداد نزدیک به موضوع و به صمیمیتی که دیدگاهها و نگرشهای ابتدایی او را تایید کند ، نیاز دارد. او همچنین موضوع ، ذهنیتها و نیازهای شخصی اش را نیز دارد. در ابتدا (مهمتر از همه) خبر باید مطابق علاقه روزنامه نگار باشد تا او را از سازش کردن بازدارد و او را برای شرح موضوع خبری که کامل است وادار کند چیزی که فقط یک "خبر" است.
روزنامه نگار برای مصاحبه شونده وسیله ای است که او معرفی می کند و دیدگاه او را از واقعیت یک مساله گسترده و عمومی بیان می کند. در حالیکه مصاحبه شونده یا منبع موجب می شود که روزنامه نگار تصویر وسیعتری از واقعیت به عموم ارایه کند.
تحقیق:
قبل از انجام دادن یک مصاحبه شما به انجام تحقیق برای اطلاع از موضوع نیاز دارید. اگر شما چیزی در مورد مصاحبه شونده ها یا آنچه که به آنها مربوط می شود ، بدانید به طور عمومی متاثر می شوند. اما از وانمود کردن اطلاع بیشتر از آنچه که مربوط به کار شماست ، اجتناب کنید. هرجا که ضروری است این گونه موضوعات را از مصاحبه شونده بخواهید تا برای شما تکرار کند و توضیح دهد. شما حتی می توانید برای بی اطلاعی خودتان در موضوعات ویژه عذرخواهی کنید و سپس جلوتر بروید و توضیح دهید که چرا شما با او به عنوان یک کارشناس مصاحبه می کنید.
قسمتی از تحقیق در مصاحبه که شما باید انجام دهید:
* فهرستی از بریده جراید موجود در کتابخانه اتاق خبر بررسی کنید و ببینید که قبلا در مورد شخص یا موضوع چه چیزی نوشته شده است.
* بررسی و ببینید که او چه کسی است.
* بررسی کنید که برای نمونه آیا چیزی در مورد موضوع در روزنامه های امروز وجود دارد؟ خبر شما بایستی یک سابقه داشته باشد.
* بررسی کنید و ببنید که آیا یک انتشار مطبوعاتی در مورد موضوع یا هر کپی ضروری قابل دسترس وجود دارد؟
* هر مطالب دیگری را که بایستی آماده شود ببینید. برای مثال اگر یک مولف محلی کتاب جدیدی بنویسد ، آنرا بررسی کنید و یا جلد آن را که قبلا فرستاده شده گردگیری گیری کنید.
* با همکارانتان که ممکن است چیزی را در مورد موضوع بدانند ، صحبت کنید. برای مثال اگر شما در مورد چیزی با مدیر جدید باشگاه لیدز یونایتد مصاحبه می کنید ، با ویرایشگر ورزش یا یکی از نویسندگان فوتبال صحبت کنید.
اگر شما هیچ تحقیقی انجام نداده باشید ، برخورداری مصاحبه شونده از تحصیلات دانشگاهی شما را به عنوان یک روزنامه نگار در موقعیت خیلی سخت تری قرار می دهد. به هر حال مهم این است که اهمیت تحقیق را تشخیص داده و آمادگی لازم را برای تطبیق شرایط طولانی بودن و اهمیت خبر ( موضوع ) داشته باشید.
بنابراین قبل از هر چیز دیگری شما برای نوشتن درباره موضوعتان به قسمتی از مطلب آماده که روی صفحه وجود دارد نیاز دارید. آن ممکن است مقاله ای 800 کلمه ای یا یک خبر 200 کلمه ای باشد؟ این موضوع تعداد سوالاتی را که شما باید بپرسید و نیز مقدار زمانی را که شما برای مصاحبه تعیین می کنید ، مشخص می کند.
ترتیب دادن / بر پا کردن / برگزاری مصاحبه:
وقتی که برای انجام یک مصاحبه تصمیم می گیرید شما باید تاریخ و زمانی را که برای خودتان و مصاحبه شونده راحت باشد تعیین کنید. وقتی که زمان مصاحبه را تعیین می کنید از خودتان بپرسید که آیا من به خودم و مصاحبه شونده زمان کافی برای آماده سازی می دهم؟
وقتی زمان مصاحبه را تعیین می کنید به خودتان فرصت دهید تا زمان کافی برای رفتن به جایی یا به دست آوردن اطلاعاتی مورد نیاز خود داشته باشید و سپس برای نوشتن گزارش / مصاحبه به دفتر نشریه برگردید.
در هر صورت اگر مصاحبه شونده مشغول است ، او بایستی فقط به شما یک زمان کوتاهی بدهد ـ بگویید 20 دقیقه ـ و در مورد ملاقات با فرد مشهوری که آخرین فیلم ، کتاب یا سی.دی ای را ویرایش / تهیه می کند ، مسوول روابط عمومی وی به شما زمان بسیار محدودی را خواهد داد و به آرامی روند / جریان مصاحبه را کنترل خواهد کرد و زمینه را برای مصاحبه روزنامه نگاران قبل و بعد از شما فراهم خواهد کرد.
این مصاحبه ها را آبزرورلاین باربر (در قیلور2000.204) چنین توصیف می کند:
..... حروف شکسته چاپخانه کامل برای مصاحبه
..... وسط لابی هتل در جایی که وقتی یک ستاره هالیوود رهسپار لندن است و بدون وقفه در مورد آخرین فیلم هایش صحبت می کند
.... آنها موقع صحبت گیج می شوند ، موقع صحبت صدایشان می گیرد ، اغلب موقع صحبت عصبانی می شوند ، آنها موقع صحبت کردن در مورد فیلم و داستان / حکایت / قصه آن وراجی می کنند ، همه پاراگراف ها را تکرار می کنند ، آنها هرگز نمی توانند سوال به خاطر بیاورند ، اگر از آنها سوالی را بپرسید که پیشتر با آن رو به رو نشده بودند ، آنها مثل آهوی چابک می پرند.
بر عکس یک مصاحبه شونده به زحمت می تواند با موضوع مرتبط باشد. به هر حال این امر به وسعت خلاقیت نویسنده مکم می کند. %Dا نقشه های مهم و چیزهایی را که آنها نیازمند ترسیم یک نمودار برای کمک به توضیح یک نکته هستند ، فاکس و یا ایمیل کنیم. مصاحبه های رو در رو خیلی شخصی تر از انواع دیگر مصاحبه ها هستند چرا که شما فقط بر روی زبان ، ظاهر بدن و نه اطراف وی توجه می کنید.
شما چند مقاله در مورد ویژگیهای شروع گفتگو با یک مصاحبه شونده خوانده اید و یا با نظریات مختلف در مورد اینکه مصاحبه شونده ها چه لباسی می پوشند ، یا از خانه هایشان می گویند و یا از اداره ها یا رستورانهایی که مصاحبه در آنها برگزار می شود آشنا شده اید؟
یک نقشه مقطعی از یان بایات مدیر سابق روابط عمومی امور آب با یک جفت پارگراف در ابعاد بزرگ و نقاشیهای رنگی دیوارهای اداره اش را در طبقه پنجاهم اداره مرکزی او در بیرمنگام نشان می دهد.
مصاحبه کننده این گونه تزیینات را حین ورود تحسین می کند (حتی اگر آنها واقعا به میلش نباشند) و بابات به مصاحبه کننده گفت که او آنها را برا یک مصاحبه شونده خوانده اید و یا با نظریات مختلف در مورد اینکه مصاحبه شونده ها چه لباسی می پوشند ، یا از خانه هایشان می گویند و یا از اداره ها یا رستورانهایی که مصاحبه در آنها برگزار می شود آشنا شده اید؟
یک نقشه مقطعی از یان بایات مدیر سابق روابط عمومی امور آب با یک جفت پارگراف در ابعاد بزرگ و نقاشیهای رنگی دیوارهای اداره اش را در طبقه پنجاهم اداره مرکزی او در بیرمنگام نشان می دهد.
مصاحبه کننده این گونه تزیینات را حین ورود تحسین می کند (حتی اگر آنها واقعا به میلش نباشند) و بابات به مصاحبه کننده گفت که او آنها را برای خودش نقاشی کرده است. این امر نه تنها یخ ارتباطی آن دو را شکست بلکه او یک قطعه ای از موسیقی یا نوشتار متعلق به او را نیز گرفت.
کجا؟
شما برای انجام یک مصاحبه مناسب رو در رو به یافتن محلی نیاز دارید که برای هر دو شما مناسب باشد. مصاحبه شونده شما به احساس راحتی و آرامش نیاز دارد تا بتواند به طور آزادانه صحبت کند. بنابراین شما باید مصاحبه را در اداره او یا در محلی که او پیشنهاد می کند ، انجام دهید.
به هر حال شما هم باید مطمئن شوید که زمان ملاقات و مصاحبه برای شما نیز مناسب است. آیا شما به راحتی زمان انجام این مصاحبه را دارید؟ آیا شما یک بار مانع انجام مصاحبه می شوید؟ (در اتاق محل ملاقات در اداره مصاحبه شونده)؟
اگر شما مصاحبه شونده را در یک کافه و یا رستوران ملاقات کنید ، می توانید حین پرسیدن سوالات و یادداشت برداشتن چیزی بخورید و با نوشیدنی بنوشید؟
یکی از همکاران که می خواست با "پاتریشیا هاج" به عنوان یک هنرپیشه زن مصاحبه کند ، او قبول کرد که با وی به عنوان یک ستاره در رستورانی در شهر لندن مصاحبه کنند. ولی خانم "هاج" در حالی که چند نفر پیشخدمت با احترام از او پذیرایی می کردند خیلی منتظر مصاحبه کننده ماند ولی در مقابل گزارشگر و مصاحبه کننده (کسی که برگه های مصاحبه را تنظیم می کند) با اهانت آشکار با او برخورد / رفتار کرد.
مصاحبه کننده وقتی با باتریهای ضعیفی که صدای موسیقی را بم تر می کند در داخل ضبط صوت کوچک خود رو به رو شود و شروع به نوشتن در دفتر یادداشت دستی کوچک کند که برای فضای بین سالاد والدورف و نان باگت روی میز خیلی بزرگ است ، به این طریق برای همیشه از پیشرفت باز می ماند.
"کارول ریچاردسون" نویسنده مجله "فری لنس" همیشه از مصاحبه های ظهر پرهیز می کند. او می گوید: اگر من به نهار بروم نمی توانم سوالهایم را بپرسم و پس از صرف یک نهار کامل نمی توانم با مصاحبه شونده ها مصاحبه کنم. در عوض او ترجیح می دهد با آنها در مورد موضوعاتش در خانه خودشان مصاحبه کند. این به خاطر ویژگیهای مجله اوست چون اغلب در مورد بعد خیلی شخصی مصاحبه شونده ها می نویسد. نوشتن مقاله جان لانگر سخنران ارتباطات استرالیایی(2000.121 ) فراتر از تراژدی (ToT) است. او طرحهایی را ارایه و در آن داستانهای قربانی را توصیف می کند که در آنها به پاسخهای همفکری از طریق عمل عاطفی توجه شده است.
هدف او به دست آوردن پاسخ های عاطفی مصاحبه شونده نسبت به یک موضوع شخصی به منظور اثرگذاری حسی و عاطفی در خواننده ها و مخاطبان است. اگر چه لانگر بیشتر از ترکیب زبان خبر تلویزیونی و داستانهای قربانی استفاده می کند ولی حقیقت را مانند ژانر مجلات ویژه زنان بیان می کند.
این امر برای دیچاردسون به این معنی است که مصاحبه ها اغلب می توانند درست باشند. برای مصاحبه شونده ها یک تجربه عاطفی ، یک تراژدی خیلی شخصی و سالم ، شرایطی را فراهم می کند تا فضای درستی بسازیم. این امر به مردم کمک می کند که احساس راحتی کنند و به همین علت مصاحبه برای شما خیلی آسان شروع می شود.
در طرف دیگر مصاحبه شونده قرار دارد. او مدیری مدبر و قدرتمند و یا عضوی از یک شورای مهم یا یکی از افراد متنفذ است. شما به عنوان یک مصاحبه کننده نمی خواهید که آنها احساس کنند که خیلی راحت و یا خیلی زیاد در کنترل هستند.
مکانی طبیعی برای خوردن قهوه در یک هتل یا یک قهوه خانه آرام ممکن است خیلی مناسب باشد. صرفنظر از محل ، شما در هر صورت مصاحبه رودررو را ترتیب بدهید.
* لباس مناسب بپوشید
* به موقع و سر وقت باشید
* مودب باشید
* خودتان را معرفی کنید
لباسی که شما می پوشید مهم است. چرا که ممکن است پوشیدن لباس جین ، سویی شرت و یا لباس مربی ورزشی برای یک داستان و جنایت خیابانی مناسب باشد. پوشیدن این لباسها هنگام مصاحبه با یک شهردار متشخص و یا یک رئسیه در WI مناسب نیست.
یک مصاحبه خوب اغلب منوط به به کسب اعتماد مصاحبه شونده است و متاسفانه می توان گفت: آنچه که شما در مصاحبه در نظر می گیرید موجب جلوگیری یا تاثیر بر این فرایند می شود.
به موقع بودن در مصاحبه مهم است. دیر رسیدن و نفس نفس زدن ، عذرخواهی کردن به خاطر پنچر شدن لاستیک ها و یا از کار افتادن اتوبوسها مصاحبه شما را تحت تاثیر قرار می دهد.
جدا از هر چیز دیگری اگر مصاحبه کننده دیر برسد و مصاحبه شونده ممکن است رفته باشد. اگر شما شماره موبایل مصاحبه شونده را گرفته باشید و ناخواسته دیر کنید می توانید پیشاپیش زنگ زده و به او اطلاع دهید.
همواره مودب باشید. حتی اگر مصاحبه شونده گستاخ / بی ادب یا مخالف شما باشد. اصرار کنید ، سوالاتتان را محکم و با اصرار بپرسید اما هرگز خونسردیتان را و کنترل رفتارتان را از دست ندهید (از کوره در نروید).
معرفی کردن خودتان واجب است. مگر این که شما تحقیق مخفی انجام دهید و بدانید که شخصی که شما مصاحبه می کنید باید بشناسد که چه کسی هستید؟ در کدام روزنامه کار می کنید ، نویسنده آزاد هستید و یا این که درباره چه موضوعی مطلب می نویسید؟
شما باید مصاحبه را کنترل کنید. تجارب عمومی و شخصی رسانه ای نشان می دهد که به ویژه مصاحبه شونده ها در موقعیتهای قدرت و اقتدار در طول یک مصاحبه بیشتر خودشنا را کنترل می کنند. بنابراین آنها فقط آن کاری را می کنند و آن نکته هایی را که موفقیت آمیز بوده می گویند. شما به عنوان مصاحبه شونده از این امر آگاه باشید و مواظب باشید که در جواب سوال شما با استنباط پاسخهایی را که شما برای گزارشتان نیاز دارید می دهد. در بیشتر مصاحبه ها انتظار می رود مصاحبه کننده کنترل شود. در حقیقت روزنامه نگاران به طور مکرر با این سوال رو به رو می شوند که: "شما از من چه چیزی نیاز دارید؟" "چه کاری می خواهید که من انجام دهم؟"
مصاحبه تلفنی:
کاهش هزینه و افزایش فشار کاری و کمبود وقت در اتاق خبر به این معنی است که مصاحبه ها بیشتر و بیشتر تلفنی انجام شوند. مصاحبه تلفنی می تواند غیرشخصی باشد. در مصاحبه تلفنی هیچ شانسی برای منظم کردن شنیده های نامفهوم و گفتاری که با اندکی تغییر در بیان پیش می آید ، وجود ندارد. وقتی یکی از شما (مصاحبه کننده و یا مصاحبه شونده) در پشت تلفن سرگرم شوخی یا کار دیگری باشید این خطر وجود دارد که یکی از شما مطلب گفته شده را نشنیده یا نفهمیده باشید.
به هر حال اگر مصاحبه در حد یک زنگ تلفن کوتاه باشد و مصاحبه کننده مشغله کاری زیادی داشته باشد ، انجام این مصاحبه از روشهای مثبت و مطلوب برای مصاحبه است.
همواره تلفن یک وسیله آشنا برای مصاحبه شونده محسوب می شود و مصاحبه شونده در مصاحبه تلفنی نسبت به ملاقات و مصاحبه در یک محل ناشناخته احساس راحتی بیشتری می کند.
شما برای انجام این نوع مصاحبه نیز به آمادگی برای انجام مصاحبه همانند مصاحبه رو در رو و پرسش سوال نیاز دارید. مصاحبه تلفنی این مزیت را دارد که می توانید لیستی از سوالات و زمینه یادداشتها را در جلوی خود به عنوان سوالات آماده داشته باشید.
وقتی شما برای اولین بار برای انجام مصاحبه زنگ می زنید مطمئن شوید که با شخص مورد نظر تماس گرفته اید. ممکن است روزنامه نگاران هنگام پرسیدن سوالات اشتباهی از شخصی دیگر زمان خود را از دست بدهند.
در مصاحبه تلفنی دوباره هجی کردن کلمات با صدای حرف P و B همچنین F و S را که ممکن است اشتباه گرفته شوند ، چک کنید.
مصاحبه چقدر طول می کشد؟
یکی از رایج ترین سوالاتی که یک مصاحبه شونده قبل دادن وقت مصاحبه می پرسد این است که مصاحبه چقدر طول می کشد؟ یکبار شما توضیح داده اید که مصاحبه شونده چه کسی است و چرا شما می خواهید با او مصاحبه کنید. این امر به شما کمک می کند تا بتوانید به مصاحبه شونده خبر دهید که مصاحبه کی پایان می یابد؟ مثلا بگویید: "من فقط می خواهم 20 دقیقه وقت شما را بگیرم...."
از طرف دیگر طول مدت مورد نیاز برای مصاحبه به نوع موضوع مصاحبه و خصوصیت / شخصیت مصاحبه شونده بستگی دارد. مصاحبه با معاون یک مدرسه برای یک خبر در مورد این که چرا اتحادیه مرکزی بازرگانی یک روز اعتصاب کردند ضروری نیست و از اهمیت یکسانی نسبت به مصاحبه برجسته با مادری که مرگ فرزندش را در اثر یک تصادف رانندگی از دست داده است برخوردار نیست.
تجربه هم برای انجام مصاحبه کمک می کند. وقتی که کارول ریچاردسون ابتدا یک روزنامه نگار آزاد بود ، یک مصاحبه برجسته ویژه در مدت چهار ساعت انجام داد.
او می گوید: "من یک مجموعه خیلی طبقه بندی شده برای انجام مصاحبه دارم. داستان را به ترتیب زمان از اول تا آخر مرور می کنم. من آنها را وادار می کنم تا تعداد زیادی جزئیات بیان کنند. برای مثال آنها چه احساسی دارند؟ به چه چیزی فکر می کنند؟ همچنین همیشه این ایده در ذهنم وجود دارد که مصاحبه چه طور یک شروع ، متن و پایان روشنی داشته باشد؟ بسیاری از مصاحبه ها ممکن است زمان زیادی بگیرند اما من اغلب زمان زیادی برای انجام دادن آن صرف نمی کنم."
سوالها ... ؟
در حالی که تصمیم به مصاحبه کردن درباره موضوع مورد نظرتان را دارید ، می توانید لیستی از سوالات مورد نظر خودتان را یا در ذهنتان به خاطر بسپارید یا در جایی یادداشت کنید.
روزنامه نگارانی که تازه می خواهند دست به مصاحبه بزنند شاید این مورد را مناسب تر ببینند که تمام سوالهای خود را در دفتر یادداشت نوشته و سپس می توانند آن را علامت و شماره گذاری کنند. اگر شما هم قصد چنین کاری را دارید ، سوالهایتان را در برگه ای جداگانه بنویسید به طوریکه پس از آن بتوانید به راحتی به این برگه مراجعه کرده و بدون آشفتگی به آنها دست یابید.
همچنین تهیه لیستی از سوالات هنگامی که درجا می زنید و ناگهان ساکت می شوید و چیزی برای پرسیدن به ذهنتان نمی آید بسیار کمک می کند. حتی گاهی بهترین روزنامه نگاران هم در می یابند که دیگر ذهنشان خالی از سوال می شود. به هر حال وقتی که لیستی از سوالات تهیه کردید به طور سرسختانه فقط روی آن کلیک نکنید بلکه به جواب های داده شده هم خوب گوش کنید و به طور مناسب به آنها واکنش نشان دهید و توجه کنید.
" دنیس مک شین " ( Denis Macshane ) ، یک روزنامه نگار باسابقه و عضو یک اتحادیه تجاری و کارگری ، توضیح می دهد که مصاحبه مانند یک گفتگوی مدور و چرخان است که بیشتر دور این محور می چرخد که روزنامه نگاران قصد دارند گفتگو را به همان موضوع مورد نظر خود برگردانند حتی در مواقعی که از زوایای مختلف به آن نگاه می شود و یا اینکه شما قصد دارید جملاتی را به گزارشگر ارایه دهید که به دنبال اطلاعات آن و تهیه یک داستان و مصاحبه هیجان انگیز است.
از یک طرف ، او از جمله روزنامه نگاران حرفه ای است که از زوایای مختلف و دیدگاه های جدید به موضوع مورد نظر خود می پردازد. به هرحال برخی از این فرایندها به مانند روش های حیله آمیز تشبیه می شوند به طوریکه " مک شین " این موضوع را در فصول مذاکرات انجام می دهد. به گفته وی ، آنها ( روزنامه نگاران ) از روش های مختلفی به هدف خود می رسند به این امید که یک سوال مانع ارایه مابقی پاسخ ها نشود.
مطرح کردن یک سوال به روش های مختلف در اغلب موارد منجر به واکنش ها و جواب های متفاوتی می شود اما بیشتر روزنامه نگاران فقط موضوع مورد نظر خودشان را می بینند و به مانند یک جستجوگر فروتن ، ترجیح می دهند که نکات گفته شده را ارزیابی کرده و نمره دهند. برای بیشتر روزنامه نگاران ، امتیاز دادن بهترین روش است . امتیاز به نکاتی که باعث کامل شدن و روشن شدن هرچه بیشتر داستان و موضوع می شود.
با این وجود ، تعریف گفتگوی دوار" مک شین "یک روش جالب است چراکه به یک تجربه مشارکتی بین مصاحبه شونده و مصاحبه کننده می رسد . البته تمام مصاحبه کنندگان باید به خاطر بسپارند که آنها دو گوش و یک دهان دارند و باید از انها به طور مناسب استفاده کنند. تصوری که از یک گفتگو برمی آید این است که یک نفر در حال گوش کردن به مانند یک حامی است و نه یک تهدید کننده و اینکه به طور خالصانه به این کار علاقه مند است. این موضوع بسیار مهم است چراکه مصاحبه شونده را تشویق می کند و این تصور را ایجاد می کند که سوالات شما دقیقا از همانجایی که باید گفته می شود. منطقا ، سوالات مربوطه تشریح می کنند که شما نکته های مورد نظر خودتان را از پاسخ مصاحبه شونده دریافت می کنید نه از صورتجلسه محرمانه . این موضوع همان تاثیری است که برخی مواقع می تواند از طریق طرح یک سری از سوالات بدون ارتباط با جملات قبلی مصاحبه شونده به وجود بیاید.
البته ، گوش کردن با دقت نشان می دهد که مصاحبه پیرامون موضوع مورد نظر روزنامه نگار است . یک روزنامه نگار موضوع A را در سر خود می پروراند اما در طول مصاحبه ممکن است به خاطر نوع جوابهای داده شده موضوع و داستان B هم شکل بگیرد.
" بروس اسمیت " (Bruce Smith ) ، یک روزنامه نگار ارشد در نشریه " یورک شایر ایونینگ پست " ( Yorkshire Evening Post ) یک خاطره را به یاد می آورد که در ان او مشغول تحقیق درباره قتل همسر دستیار یک بازپرس بوده است :
" در حالیکه مشغول مصاحبه با همسایه بعدی بودم من به طور طبیعی درباره جایی که قتل دستیار اتفاق افتاده بود سوال کردم ، از قرار معلوم ، او از سوال احمقانه من تعجب کرد چراکه دستیار بازپرس از یک کانال بیرون کشیده شده بود. این موضوع بعد آن منتشر شد که او همسر خود را کشت و خود کشی کرد بعد از آنکه وی را به خاطر بی نظمی در رسیدگی به پرونده های جنایی مورد مواخذه قرار داده بودند . به نظر می آید که او تسویه حساب های جنایی خود را با قتل همسرش به پایان رساند. "
بنابراین ، این موضوع مهمی است که مصاحبه را بر اساس یک ایده به پیش ببرید با تهیه لیستی از سوالات که قصد پرسیدن انها را دارید . به پاسخهایی که می گیرید خوب گوش کنید و نکته هایی که به دنبال آن هستید و باعث جالب تر شدن مطلب شما می شوند را یادداشت بردارید.
سوالات بیشتر
سوالات خودتان را به طور روشن و مختصر مطرح کنید. از سوالات پراکنده و گوناگون پرهیز کنید مانند " شما کجا متولد شده اید؟ آیا شما در انجا مدرسه رفتید و آیا شما به انجا برگشته اید؟ " این گونه سوالات کسل کننده است و هنگامیکه مصاحبه شونده در حال یادآوری خاطرات خود برای پاسخ دو سوال است ممکن است نکته اصلی در پاسخ سوال سوم باشد. از طرح کردن سوالاتی که به بله یا خیر منجر می شود نیز پرهیز کنید مانند " آیا شما از کارتان لذات می برید؟ " . مصاحبه شونده باید به دادن جواب کامل تشویق شود. شما می توانید این کاررا با طرح کردن سوالات باز انجام دهید. سوالات خود را با کلمات پرسشی چه کسی، چه ، چه موقع، چرا و گونه آغاز کنید . به عنوان مثال " چه چیزی در شغل شما هست که از آن لذت می برید / یا ممکن است متنفر شوید ؟ " یا " به من درباره ... بگویید ؟ " .
سوالات خود را به ترتیب زمانی بپرسید. این به این معنا نیست که داستان خود را نیز به همین ترتیب زمانی بنویسید اما این موضوع راه دیگری را برای طرح کردن سوالات توصیه می کند . اول درباره زندگی ، بعد درباره شغل ، زمان حال ، دستاوردها و درباره آینده سوال کنید.
اگر مصاحبه شونده قصد خارج شدن از مبحث را داشت از طرح کردن سوالات کسل کننده پرهیز کنید . سوالاتی را از وی بپرسید که او را به موضوع اصلی برگرداند.
سوالات خود را در حالت شلوغی و بی نظمی مطرح نکنید . کاملا آرام و خونسرد باشید . همچنین از طرح کردن سوالات از هم گسیخته که راهنمایی های غیر مفیدی به همراه دارد نیز پرهیز کنید.
تشویق مصاحبه شونده
به هنگام مصاحبه عکس العمل های زیادی مانند سر تکان دادن یا لبخند زدن برای تشویق و ترغیب مصاحبه شونده به کار ببرید. به مانند موضوع مورد اشاره قبلی ، سوالات زیادی بپرسید و خود را علاقه مند نشان دهید.
یک مصاحبه شونده ناراضی ، عصبی یا خجالتی یک موضوع گول زننده است و نیاز است که با توجه حل شود . " سارا کری " ( Sarah Carey) ، گزارشگر " باتلی نیوز " (Batley News ) ، تلاش می کند که مردم را با طرح کردن سوالات به صورت غیر رسمی متقاعد به مصاحبه کند :
" من از آنها درباره چگونه هجی کردن نامشان سوال می کنم ، درباره آدرس و سن آنها می پرسم . اگر آن روز مصادف با روز تولد آنها باشد تبریک می گویم یا برای آنها آرزوی سلامتی می کنم سپس به موضوعات غیر مربوط اشاره می کنم مانند وضع آب و هوا ، تمام اینها فقط برای شروع گفتگو است. من این کارها را انجام می دهم برای اینکه بیشتر مردم به خصوص هنگامی که شما مشغول کار برای یک صفحه محلی باشید ، برای اولین بار است که با آنها مصاحبه می شود و این کارها باعث می شود که آنها احساس راحتی بکنند. "
در نتیجه ، متقاعد کردن مردم برای مصاحبه در اولین مرحله برخورد نیاز به مهارت و سیاست دارد. یک راه حل می تواند مورد امتحان قرار گیرد و زمینه ای را فراهم کند که شما بتوانید از مصاحبه شونده مطالب مفیدی به دست آورید. این موضوع در مواقعی که همراه با بی تجربگی یا ریاکاری باشد نتیجه ای در بر نخواهد داشت . بروس اسمیت می گوید : " در موقعیت های مشکل و حساس ، انتشار یک موضوع در قالب یک مصاحبه ، آنها را به سمت مصاحبه شونده سوق می دهد . به هر حال ، تشویق مصاحبه شونده نباید همراه با استرس و فشار باشد چراکه به مانند یک کالای فروشی به نظر می رسد.
در یک متن حزن انگیز ، یک پیشنهاد ساده برای شخص داغدیده باعث می شود که او برای گزارش کردن یک مرگ عاشقانه یکی از آشنایان یا دوستان کمک کند و همچنین از استرس و اندوه افراد بی اطلاع که بعدا در جریان حادثه ای که اتفاق افتاده قرار می گیرند بکاهد . به مانند بسیاری از گزارشگران ، من گالنی از چایی تهیه می کنم و با مردمی که در وضعیت حزن انگیزی قرار دارند همدردی می کنم . "
یک روش که بیشتر روزنامه نگارها در مواجهه با مصاحبه شوندگان ناراضی استفاده می کنند این است که شکاف و فاصله بین جواب اخر و سوال بعدی را که برخی مواقع مصاحبه شونده ایجاد می کند از بین می برند. یک مصاحبه شونده بیشتر به حالت محاوره ای گفتگو توجه می کند که حالت سکوت در ان نیست و آنها هنگامی که چیزهایی برای مکث کردن پیش می آید باز هم به حرف زدن ادامه می دهند. این حالت بیشتر در مواقعی رخ می دهد که آنها این گارد را به خود می گیرند و چیزهایی می گویند که به شما سرنخها و نکاتی را می دهد.
رفتارهای کلی ( عمومی )
از رفتارهایی مانند گستاخی، عصبانیت، لوس بودن ، طعنه آمیز بودن ، عدم اتکا به نفس ، خجالتی و مبهم پرهیز کنید. هیچگاه با مصاحبه شونده مشاجره نکنید . توجه کنید که یک مصاحبه درباره شما یا عقاید و نظرات شما نیست . شما فقط نیاز دارید که شخصیت و استعداد خودتان را در مصاحبه به کار ببرید که این می تواند در پیروزی شما بر یک مصاحبه شونده بی میل و کمک کردن به وی برای راحت بودن و بیرون کشیدن اطلاعات بیشتر مفید باشد.
دلگرم کننده ، همدرد و با ادب باشید. یکدلی کردن و احترام گذاشتن نیز مهم هستند . " کارول ریچاردسون " ( Carole Richardson) توصیه هایی زیر را در این باره دارد:
" من بیشتر به رفتارهای طبیعی انسان علاقه مند هستم و توصیه می کنم که کاملا یک فرد کنجکاو عادی باشید . من از مصاحبه با مردم و گفت و گو کردن با آنها لذت می برم . به عبارت دیگر ، به مانند یک مادر همیشه احساس یکدلی و نزدیک بودن با کسانی می کنم که با آنها مصاحبه دارم که این احساس بیشتر از موقعی است که با دیگر روزنامه نگاران صحبت می کنم .
امر مهمی که باید در رفتار با مردم در نظر گرفت احترام گذاشتن بدون تمسخر آنهاست . با آنها طوری رفتار کنید که دوست دارید همانگونه با شما رفتار شود. "
موضوع مهم دیگر اینکه شما باید علاقه مند باشید .بروس اسمیت می گوید شما باید به طور صادقانه علاقه مند به این کار باشید . این یک قاعده است که او برای تمام مصاحبه ها به کار می برد :
" اعتقاد من بر این است که رعایت این نکته در هر موقعیتی دو موضوع تشویق کردن مصاحبه شونده و به دست آوردن نکته های صحیح را به همراه می آورد. یک مصاحبه کننده باید به خود و زندگی اش نیز علاقه مند باشد نه اینکه این علاقه را فقط در گفتگو با دیگران و گرفتن اطلاعات برای تهیه یک گزارش ببیند. اگر یک مصاحبه کننده با دقت باشد این مبحث به راحتی به دست می آید. این نکته آشکار است اما پاره ای مواقع پیش می آید که در طول مصاحبه نتوان بیان بی حالت و بدون تمایل را از صورت خود هنگامی که در حال بیرون کشیدن اطلاعات است پاک کرد. "
بیشتر نکات کلیدی در انتهای مصاحبه به دست می آیند. روزنامه نگاران از مصاحبه شونده تشکر می کنند ، دفتر یادداشت خود را می بندند ، قلم خود را کنار می گذارند ، دست می دهند و به سمت در خروجی می روند. اینجاست که مصاحبه شونده بیشتر احساس راحتی می کند و چیزهایی را می گوید که در طول مصاحبه از گفتن آنها پرهیز می کرد مانند " اوه ! من تصور می کردم که شما قصد پرسیدن سوالهایی درباره ... را دارید " .
آنها همچنان تکه هایی را که برای تهیه یک گزارش خوب مطرح نکردند تا انتهای مصاحبه نگه داشته اند . تعداد بسیار کمی از مصاحبه شوندگان رفتار مطبوعاتی دارند و در نهایت انها نمی دانند که مقدار کمی از دستاورد آنها در اخبار ما مورد استفاده قرار می گیرد.
سوالات از پیش ارسال شده
برخی مصاحبه شوندگان می خواهند که یک نسخه از سوالات شما را پیش از مصاحبه داشته باشند . شما مجبور به انجام این کار نیستید اما راه دیگری نیز برای گفتگو با این فرد به نظر نمی آید بنابراین شما مجبور به انجام این کار می شوید. تعداد کمی از همکاران ما به این روش سوال های خود را مطرح می کنند مگر در مواقعی که مصاحبه با یک سیاستمدار ارشد یا جزو خانواده سلطنتی باشد. در برخی مواقع نیز مصاحبه شونده دانستن خلاصه ای از موضوع مورد مصاحبه را به سوالات خاص طرح شده ترجیح می داند که این درخواست مورد قبول است.
می توانم آن را قبل از چاپ ببینم؟
در یک حالت دیگر ، متوجه می شوید که بیشتر مصاحبه کنندگان می خواهند که متن تهیه شده را پیش از چاپ شدن ببینند. متن مصاحبه تهیه شده را به انها نشان ندهید چراکه آنها به طور کلی در متن دست می برند ، نقل قولها را تغییر می دهند و تغییرات زیادی در آن ایجاد می کنند که اشتباهات گرامری زیادی که غیر قابل دست زدن است اضافه می شود. زمانی که صرف پس فرستادن متن تهیه شده از سوی آنها نیز می شود ممکن است فرصت و ضرب الاجل شما را از بین ببرد.
به هرحال این نکته را در نظر بگیرید که برخی مواقع نوافق و مصالحه می تواند کارساز باشد. " فیامتا روکو " (Fiammetta Rocco ) برخی مواقع برای چک کردن نقل قولها موافقت می کرد : " ... اگرچه ان یک معامله بود ... اما ... من هیچگاه هیچ نسخه ای از مطالبم را پیش از چاپ نشان نمی دادم . هرگز . این کار به مشکل برمی خورد . "
اگر مصاحبه شونده یک متخصص بود به عنوان مثال یک دکتر یا دانشمند ، ممکن است که بخواهید پاراگراف های مشخصی را که از مطالب زیاد تخصصی پزشکی یا علمی برخوردار است برای چک کردن برای وی ارسال کنید. به ترتیب زمانی ، می توانید خلاصه ای از این مطالب را که می خواهید بنویسید از پشت تلفن یادداشت کنید. به هر حال ، تنها زمانی که یک مصاحبه شونده می تواند یک نسخه از متن تهیه شده قبل از چاپ را ببیند ، موقعی است که انها توجه خاصی به آن دارند. از طرفی دیگر ، تمام سرمقاله ها توسط ویراستار شما کنترل می شوند.
مصاحبه از طریق پست الکترونیکی
مصاحبه از طریق پست الکترونیکی یک پدیده جدید است. این روش سریع و آسان است و برخی از مردم ترجیح می دهند که سوالات را از طریق پست الکترونیکی دریافت کنند تا اینکه به صورت رو در رو یا پشت تلفن باشد.
مصاحبه های از طریق پست الکترونیکی نتیجه بهتر و واقعی تری برای دریافت اطلاعات مورد نظر شما می دهد . جایی که شما می توانید جزییات زیادی دریافت کنید اما دیگر نیازی به یک برنامه برای بیرون کشیدن اطلاعات از مصاحبه شونده ندارید.
زمانی که یک روزنامه نگار به این روش تکیه می کند لازم است که زمان طولانی تری را برای دریافت پاسخها منتظر بماند که البته این موضوع یک مشکل نیز هست چراکه فرصت شما را تنگ می کند. به عبارت دیگر ، مصاحبه پست الکترونیکی ، زمان کافی به پاسخ دهنده برای فکر کردن به سوالات را می دهد که این خود دلیلی است برای اینکه این پاسخها برای نوشتن متن مورد نظر شما بهتر است.
اگر شما پاسخ های پست الکترونیکی فردی را استفاده کنید احتمال خطا در نقل قول بسیار کم می شود . این کار راحتتر است که متن پست الکترونیکی ارسال شده را کپی یا کات کرده و در صفحه خودتان وارد کنید تا اینکه بخواهید متنی را از روی تند نویسی یا نوار کاست رونویسی کنید.
آگاه باشید که برخی جواب های پست الکترونیکی که از سوی یک نفر ارسال شده ممکن است که توسط یک گروه تنظیم شده باشد که البته شما راهی برای دانستن این موضوع ندارید.
در پایان ، چرا مصاحبه می کنیم؟
به دلایلی که در بخش های قبلی به آن اشاره شد ، مصاحبه بهترین روش برای گرفتن پاسخ سوالات است که در نهایت ما را به سمت تنظیم یک گزارش خود سوق می دهد. برخی افراد بدبین مانند " مک شین " اشاره می کنند که ممکن است مصاحبه شوندگان به طور سرد ( ناخوشایندی ) دستکاری شده اند و فقط به امنیت یک ملاقه ( چیز بی اهمیت ) علاقه مندند. اما برخی افراد با تجربه راههای دیگر را پیشنهاد می کنند. بله ، ما هم همان را می خواهیم اما بیشتر روزنامه نگاران که می شناسیم به وفادار بودن و صداقت اهمیت می دهند چراکه اینها باعث اعتماد مردم به آنها و اجازه دادن آنها برای ورود به زندگی مردم می شود. بیشتر ما می دانیم که چگونه از این امتیاز ملاقات استفاده کنیم و تجربه های متنوعی را کسب نماییم.
آخرین مطلب درباره مصاحبه را از زبان " لین باربر " ( Lynn Barber ) بشنوید :
" لذت مصاحبه کردن واقعا بی اندازه است. به خاطر می آورم زمانیکه در ظهر و به هنگام ناهار با " رادولف ناریف " ( Radolf Nureyev ) زیر یک تاکستان در " ساحل کومو " ( Como Lake) به سر می بردم . با صدای ناشناخته اش ، فرهنگ لغت عظیمش ، دانش کتابهایش ، ظرافت علوم فیزیکش ( من این را نمی دانستم اما به دلیل ایدز به زودی می مرد ) ، احساس غربتش برای روزهایی که در لندن داشت ، دردهایی که در کلامش برای دوران کودکیش در Ufa داشت ، دانش متحیر کننده او درباره لوله کشی و مشکلاتی که برای نصب یک کارخانه در جزیره اش در " ناپل " ( Naples ) وجود داشت . ( به خاطر می آورم که در ان هنگام فکر می کردم که خدایا ، این ناریف است و در حال یاد دادن به من درباره تفاوت بین مخزن آب ، آب انبار و تانکر نگهدارنده می باشد ) ، وسعت نظر شگفت انگیز از اشتیاق و علاقه او ... من می توانم فقط به یک دوجین از چنین مصاحبه هایی فکر کنم ، تا زمانیکه من نگران سوال بعدی هستم و نوار کاست در حال تمام شدن است ، من آگاه بودم که یک فرصت و امتیاز طلایی را تجربه می کنم ."
